Bilans dróg

Bilans dróg

Kilka miesięcy temu Ministerstwo Infrastruktury snuło wielkie plany budowy dróg i autostrad. Jednak na odchodne rząd Marka Belki podjął decyzje, które stawiają pod znakiem zapytania przyszłość inwestycji drogowych.

"Naszym głównym celem jest oddanie do ruchu 2062 km autostrad do 2013 r." - zapowiadał w sierpniu zeszłego roku wiceminister infrastruktury Jan Ryszard Kurylczyk. W październiku został pełnomocnikiem rządu do spraw budowy dróg i autostrad. Po nominacji ambitnie podniósł plany. Zapowiedział, że do 2013 r. powinno powstać aż 2850 km autostrad.

Plany te miały jeszcze większy rozmach niż program rządu Millera z 2002 roku "Infrastruktura - klucz do rozwoju". Tu zapisano 1750 km autostrad do 2010 r., a w bliższej perspektywie 550 km do końca 2005 r. i dalsze 500 km w budowie. Co z tego zostało? Do końca tego roku kierowcy otrzymają najwyżej 314 km autostrad, natomiast w budowie będzie nie więcej niż 367 km.

Mimo to trzeba przyznać, że w ostatnich latach przyspieszyły prace przy modernizacji i budowie nowych dróg. Nie wiadomo tylko, czy to tempo uda się utrzymać po zmianach prawa wprowadzonych przez rząd Belki i posłów SLD.

• Dziwna umowa z GTC. Ministerstwo Infrastruktury podpisało umowę ze spółką Gdańsk Transport Company (GTC) na budowę i eksploatację 90 km płatnej autostrady A1 spod Gdańska do Grudziądza. Decyzja ta wywołała burzę, ponieważ w okresie podpisywania umowy akcje GTC od Banku Gospodarki Żywnościowej odkupiła spółka deweloperska NDI z Sopotu, w której przez wiele lat dyrektorem był Andrzej Różański, dawny baron SLD na Pomorzu. Ministerstwo Infrastruktury zgodziło się na wysoki koszt budowy A1 - ponad 5 mln euro za 1 km drogi. Rząd zobowiązał się też, że jeśli opłaty za przejazd drogą nie starczą na spłatę kredytów zaciągniętych na inwestycję, to brakujące kwoty będą dopłacane z Krajowego Funduszu Drogowego (KFD). Na konta Funduszu kierowcy wpłacają około 9 groszy od każdego litra paliwa. Pieniądze te miały być przeznaczane na polski wkład do inwestycji drogowych finansowanych przez UE. Tymczasem rząd przyznał spółce GTC do 2040 r. gwarancje spłaty ze środków Funduszu 768 mln euro kredytów zaciągniętych na budowę.

• Odszkodowania za ciężarówki. Rok temu Komisja Europejska zarzuciła Polsce, że pobiera od kierowców ciężarówek opłaty winietowe za jazdę po drogach krajowych, a jednocześnie ciężarówki muszą płacić za przejazdy po płatnych autostradach. Zdaniem Brukseli takie dwukrotne pobieranie opłat za tę samą usługę jest niezgodne z unijnym prawem. Ministerstwo Infrastruktury uzgodniło z Unią, że winiety zostaną zachowane, natomiast ciężarówki będą zwolnione z opłat na autostradach. W zamian firmy, które eksploatują płatne autostrady, dostaną odszkodowanie. Oczywiście znów z funduszy KFD. Efekt? Na autostradzie A2, którą eksploatuje spółka Autostrada Wielkopolska zdominowana przez firmy związane z Janem Kulczykiem, ruch tirów podwoił się. Autostrada Wielkopolska szacuje, że będzie się jej należeć rocznie nawet 300 mln zł odszkodowania z pieniędzy KFD. Na odszkodowania może tez liczyć spółka Stalexportu, która eksploatuje płatną autostradę A4 z Krakowa do Katowic. Takie odszkodowanie będzie się też należało GTC na autostradzie A1 z Gdańska do Grudziądza i na wszystkich innych płatnych autostradach. Rząd nie przedstawił prognoz, czy starczy pieniędzy na polski wkład do inwestycji drogowych finansowanych z funduszy UE.

• Trudniej o zezwolenie. W połowie roku, za zgodą Ministerstwa Infrastruktury, znowelizowano ustawę o ochronie środowiska. Wprowadzono ostrzejsze wymogi przy uzyskiwaniu zezwoleń na lokalizację dróg. Nowe przepisy unieważniły tzw. specustawę z 2003 r., która miała obowiązywać jeszcze dwa lata. Drogowcy zarzucali rządowi, że nie wynegocjował z UE zgody na kontynuację na dotychczasowych zasadach inwestycji już rozpoczętych. Może to doprowadzić do zmarnowania 200-400 mln zł, które już wydano na dokumentację nowych dróg. Nowe przepisy mogą również wydłużyć zatwierdzenie przetargów na inwestycje drogowe, zagrażając wykorzystaniu funduszy UE.

• Zamiast na drogi, dajemy na PKP. W projekcie budżetu na przyszły rok rząd postanowił zmniejszyć o blisko 1 mld zł kwoty z akcyzy od paliw silnikowych przeznaczone na drogi krajowe. Jest to niezgodne z ustawą o finansowaniu dróg publicznych. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zapowiada, że zmniejszenie budżetu wpłynie na pogorszenie bezpieczeństwa na drogach, zagrozi utrzymaniu dróg w zimie, doprowadzi do wstrzymania 33 inwestycji drogowych: budowy obwodnic, mostów, dróg i chodników. Swoją decyzję rząd uzasadnia nieznanym publicznie projektem ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, która przewiduje, że pieniądze przeznaczone dotąd na drogi krajowe będą przyznawane... kolejom.

(Gazeta Wyborcza)